Cái tật tranh cường hiếu thắng này, tôi mang theo từ trong bụng mẹ rồi.
Ba tuổi thuộc lòng “Thiên Tự Văn”, năm tuổi đã ngồi bình phẩm đối câu của các tú tài ở Lâu Đông thi hội.
Cả thành trăm họ đều khen tôi là thần đồng.
Cái cảm giác ấy, khiến người ta tê dại từ đỉnh đầu đến tận gót chân.
Cha là thương nhân vận tải đường thủy lớn nhất bến Lưu Gia Cảng, nhà không thiếu bạc, chỉ thiếu một cái hạt giống đọc sách có thể làm rạng rỡ tổ tông.
Tôi nhất quyết muốn làm cái hạt giống đó.
Pháo nổ và tiếng khen ngợi của Thương Thành nuôi lớn lòng kiêu ngạo của tôi.
Con gái nhà người ta học nữ công, học nữ công gia chánh, tôi nhất quyết không.
Tôi phải đọc sách, phải làm nữ tú tài đầu tiên của Thương Thành.
Cha ban đầu còn chiều theo tôi, dù sao con gái biết chữ đọc sách cũng không phải chuyện xấu.
Nhưng năm mười hai tuổi, tất cả đều thay đổi.
01
Năm mười hai tuổi, cha mời tiên sinh của Trí Hòa Đường thư viện đến khảo hạch tôi.
Tiên sinh hỏi: “Người xưa lập được đại sự, không chỉ có tài năng xuất chúng, mà còn phải có chí kiên nhẫn bất khuất. Cẩm Ly tiểu thư, câu này giải thích thế nào?”
Tôi mở miệng đáp ngay, dẫn kinh cứ điển, nói rành mạch rõ ràng.
Tiên sinh nghe xong, lắc đầu.
Ánh mắt ông ấy vượt qua tôi, rơi xuống một thiếu niên áo xám phía sau lưng cha.
“Cố Cảnh Hành, con đến đáp đi.”
Thiếu niên đó là con trai của tiên sinh phòng sổ sách nhà tôi,
Ngày thường lầm lũi ở bến tàu tính toán đơn hàng, gặp người chẳng bao giờ chào hỏi.
Cậu ta từ trong bóng tối bước ra, giọng không lớn.
“Thưa tiên sinh, câu này có nghĩa là, chỉ có tài học thôi thì vô ích, phải chịu đựng nổi.”
Tiên sinh một chưởng vỗ lên bàn, liền nói ba chữ “tốt”.
Tôi đứng yên tại chỗ, đầu ngón tay lạnh ngắt.
Từ hôm đó trở đi, người trong Thương Thành nhắc đến kẻ đọc sách giỏi nhất thư viện, không còn là tôi Lục Cẩm Ly nữa.
Là cậu chàng tính sổ sách Cố Cảnh Hành kia.
Đáng sợ hơn nữa là, cha cũng bắt đầu đổi ý.
Tối hôm đó sau bữa cơm, cha gọi tôi ra gian nhà chính.
“Cẩm Ly, cha đã nghĩ kỹ rồi. Con đọc sách cũng đã mấy năm, xấp xỉ được rồi.”
“Xấp xỉ là sao ạ?”
“Con là con gái. Đọc thêm bao nhiêu sách nữa, cũng không thể đi thi công danh. Chi bằng theo mẹ con học cách quán xuyến gia đình, qua vài năm nữa, cha tìm cho con một nhà tử tế.”
“Con không lấy chồng.”
Cha dằn mạnh chén trà xuống bàn.
「Lục Cẩm Ly, cô tưởng cô thật sự có thể thắng được Cố Cảnh Hành sao? Cô đến cả cậu ta còn không bằng, lại còn mơ tưởng làm rạng rỡ tổ tông?」
Lời này đâm thẳng vào tim, quặn đau.
“Cha cho con thử thêm một lần nữa.”
“Thử cái gì mà thử? Mẹ con bằng tuổi con bây giờ, hoa thêu đã có thể đem bán rồi. Còn con? Con biết làm gì?”
“Con biết đọc sách.”
“Đọc sách có thể ăn được không?”
Tôi đứng đó, hốc mắt đỏ hoe, nhưng không để nước mắt rơi xuống.
Mẹ ở bên cạnh dàn hòa: “Thôi được rồi được rồi, con còn nhỏ, để nó đọc thêm hai năm nữa cũng không muộn.”
Cha hừ một tiếng, phất tay áo bỏ đi.
Đêm đó tôi nằm trên giường, trằn trọc trở mình.
Thu Nguyệt bưng sữa bò nóng vào, nhỏ giọng nói: “Tiểu thư, lão gia cũng là một tấm lòng khổ tâm.”
“Ông ấy coi thường con.”
“Không phải coi thường, mà là sợ người chịu khổ.”
“Con không sợ khổ.”
Thu Nguyệt thở dài, không khuyên can nữa.
02
Khảo hạch hàng tháng của thư viện, tôi lần nào cũng trong top ba. Nhưng từ đó về sau, không bao giờ thi được đầu danh nữa.
Cố Cảnh Hành chết dí trên đầu tôi.
Tiên sinh an ủi tôi: “Cẩm Ly, con đã rất tốt rồi. Thằng bé Cố Cảnh Hành ấy tâm toán quá lợi hại, trăm năm khó gặp.”
Thu Nguyệt cũng thở dài: “Tiểu thư, hay là chúng ta đừng so đo với cậu ta nữa. Đầu óc cậu ta chứa toàn bàn tính, còn người chứa toàn cẩm tú văn chương, không giống nhau đâu.”
Không giống nhau cái gì chứ.
Tôi chính là không phục.
Nhưng người ta quả thật mạnh hơn tôi.
Mùa thu năm ấy, Lâu Đông văn hội,
Thư viện tuyển chọn ba người đi tham gia.
Tôi và Cố Cảnh Hành đều được chọn, còn có một vị đồng môn tên Chu Minh Viễn nữa.
Trên văn hội, văn nhân mặc khách của Thương Thành tụ họp đông đủ.
Phần sách luận, đề mục là “Lưu Gia Cảng thông hải lợi tệ”.
Tôi viết một bài trường văn, tự cho rằng dẫn kinh cứ điển, không gì chê được.
Cố Cảnh Hành cũng viết.
Đến phần bình điểm, sơn trưởng của Trí Hòa Đường đích thân chấm bài.
Sơn trưởng đọc đến bài văn của tôi, vuốt râu nói: “Bài văn này từ ngữ hoa lệ, dẫn chứng khá phong phú, đáng tiếc —”
Ông ngừng một chút.
“Chỉ có vẻ ngoài, chưa trúng yếu hại.”
Trong tiệc vang lên tiếng xì xào.
Mặt tôi nóng ran như bị lửa đốt.
Sơn trưởng nói tiếp: “Cố Cảnh Hành, con tới bình luận xem.”
Cố Cảnh Hành đứng dậy, nhìn về phía tôi một cái.
Cái nhìn đó không có biểu cảm gì hết.
Nhưng cậu ta mở miệng nói ra, từng chữ đều chọc thẳng tim.
“Lục sư tỷ, bài văn dẫn dụng 《Quản Tử》 và 《Diêm Thiết Luận》, nhìn thì có vẻ chu toàn, nhưng thực ra chưa đụng đến huyết mạch chân chính của Lưu Gia Cảng. Cái lợi của thông thương đường biển không nằm trong sách vở, mà nằm ở bến tàu. Mỗi ngày có bao nhiêu thuyền ra vào, bốc dỡ bao nhiêu hàng hóa, tào lương vận chuyển hao hụt mấy phần, thương thuế đóng góp bao nhiêu, trong những con số ấy mới có chân văn chương.”
“Không phải những lời rỗng tuếch trong kinh sách thánh nhân.”
Trong tiệc có người gật đầu, có người trầm trồ khen hay.
Tôi ngồi đó, ngón tay nắm chặt lấy tay áo.
Trên mặt vẫn treo nụ cười, trong lòng hận không thể tìm một kẽ nứt mà chui vào.
Sơn trưởng cuối cùng tuyên bố, bài văn của Cố Cảnh Hành được chọn làm văn mẫu, dán trước cổng thư viện. Bài của tôi, bị phê là “trên giấy bàn binh” mà trả về.
